نسبت‌های مالی چیست؟

نسبت‌های مالی شاخص‌هایی هستند که از اطلاعات موجود در صورت‌های مالی استخراج می‌شوند و به تحلیل‌گران کمک می‌کنند عملکرد، ریسک و وضعیت مالی یک شرکت را ارزیابی کنند. این نسبت‌ها معمولاً از مقایسه‌ی دو یا چند قلم از صورت‌های مالی به‌دست می‌آیند و تصویری ساده‌تر و قابل‌فهم‌تر از وضعیت شرکت ارائه می‌دهند.

نسبت‌های مالی نه‌تنها برای مدیران داخلی شرکت، بلکه برای سرمایه‌گذاران، اعتباردهندگان و تحلیل‌گران بازار سرمایه نیز اهمیت زیادی دارند. این نسبت‌ها کمک می‌کنند مشخص شود یک شرکت تا چه اندازه توانایی پرداخت بدهی‌های خود را دارد، چقدر سودآور است، و با چه میزان کارایی از دارایی‌های خود استفاده می‌کند.

اهمیت نسبت‌های مالی در ارزیابی سلامت مالی شرکت‌ها

نسبت‌های مالی از مهم‌ترین ابزارها برای ارزیابی سلامت مالی شرکت‌ها هستند. این شاخص‌ها با استفاده از اطلاعات صورت‌های مالی، به‌ویژه ترازنامه و صورت سود و زیان، امکان تحلیل دقیق‌تر عملکرد مالی را فراهم می‌کنند.

مهم‌ترین کاربردهای نسبت‌های مالی عبارت‌اند از:

• ارزیابی نقدینگی: بررسی توان شرکت در پرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت
• تحلیل سودآوری: سنجش میزان توان شرکت در ایجاد سود
• ارزیابی اهرم مالی: بررسی میزان اتکای شرکت به بدهی برای تأمین مالی
• سنجش کارایی: ارزیابی نحوه استفاده شرکت از دارایی‌ها برای ایجاد درآمد
• مقایسه عملکرد: مقایسه شرکت با رقبا یا با عملکرد گذشته خود

به همین دلیل، نسبت‌های مالی یکی از پایه‌های اصلی تحلیل مالی محسوب می‌شوند.

دسته‌بندی کلی نسبت‌های مالی

نسبت‌های مالی معمولاً در چهار گروه اصلی طبقه‌بندی می‌شوند:

1. نسبت‌های نقدینگی
2. نسبت‌های سودآوری
3. نسبت‌های اهرمی
4. نسبت‌های کارایی

در ادامه، هر گروه را دقیق‌تر بررسی می‌کنیم.

نسبت‌های نقدینگی؛ تعریف و کاربرد

نسبت‌های نقدینگی توانایی شرکت در پرداخت بدهی‌های کوتاه‌مدت را نشان می‌دهند. این نسبت‌ها برای ارزیابی این موضوع استفاده می‌شوند که آیا شرکت می‌تواند تعهدات مالی نزدیک‌مدت خود را بدون مشکل پرداخت کند یا نه.

1) دارایی‌های جاری و بدهی‌های جاری

برای درک نسبت‌های نقدینگی، ابتدا باید این دو مفهوم را شناخت:

• دارایی‌های جاری: دارایی‌هایی که انتظار می‌رود طی ۱۲ ماه یا یک چرخه عملیاتی به وجه نقد تبدیل شوند؛ مانند وجه نقد، حساب‌های دریافتنی و موجودی کالا
• بدهی‌های جاری: تعهداتی که باید طی ۱۲ ماه آینده پرداخت شوند؛ مانند حساب‌های پرداختنی، مالیات پرداختنی و بخش جاری بدهی‌های بلندمدت

2) سرمایه در گردش

سرمایه در گردش از تفاضل دارایی‌های جاری و بدهی‌های جاری به دست می‌آید:

سرمایه در گردش=  دارایی‌های جاری−بدهی‌های جاری

اگر این عدد مثبت باشد، معمولاً نشانه‌ی خوبی از توان شرکت برای پوشش تعهدات کوتاه‌مدت است.

3) نسبت جاری

نسبت جاری= دارایی‌های جاری/ بدهی‌های جاری

این نسبت نشان می‌دهد شرکت تا چه اندازه می‌تواند بدهی‌های کوتاه‌مدت خود را از محل دارایی‌های جاری پرداخت کند.

4) نسبت آنی یا سریع

نسبت آنی=(دارایی‌های جاری – موجودی کالا ) / بدهی‌های جاری

در این نسبت، موجودی کالا حذف می‌شود، چون معمولاً نسبت به نقد و حساب‌های دریافتنی نقدشوندگی کمتری دارد. بنابراین، نسبت آنی سنجش محافظه‌کارانه‌تری از نقدینگی شرکت ارائه می‌دهد.